Bakı Su Kanal İdarəsinin Həmkarlar Təşkilatının sədri,
Natiq Cəbrayılov

1992-ci il fevralın 26-da Xocalı şəhərində törədilən soyqırımı yalnız Azərbaycan xalqına qarşı deyil, bütövlükdə insanlığa qarşı edilmiş ağır cinayət idi. Faciənin ağrısı nə qədər böyük idisə, həqiqətlərin dünyaya çatdırılması mübarizəsi də bir o qədər çətin və uzun oldu.

İllər boyu erməni təcavüzünün nəticələri, Xocalıda dinc əhaliyə qarşı törədilən qətliamın miqyası və mahiyyəti beynəlxalq ictimaiyyətə faktlar, sənədlər, canlı şahid ifadələri ilə təqdim edildi. Azərbaycan dövləti sistemli və məqsədyönlü şəkildə informasiya mübarizəsi apardı. Bu istiqamətdə atılan ən mühüm addımlardan biri “Xocalıya ədalət” beynəlxalq kampaniyası oldu.

2008-ci ildə Heydər Əliyev Fondunin təşəbbüsü ilə başlanan kampaniya qısa müddətdə qlobal miqyas aldı. Müxtəlif ölkələrdə konfranslar, sərgilər, anım mərasimləri, sənədli filmlər və nəşrlər vasitəsilə Xocalı həqiqətləri dünya ictimaiyyətinə çatdırıldı. Məqsəd bir idi: Xocalı soyqırımının beynəlxalq aləmdə tanınması və faciəyə hüquqi-siyasi qiymət verilməsi.

Bu kampaniya çərçivəsində bir sıra ölkələrin parlamentləri Xocalı faciəsini soyqırımı kimi tanıyan qərarlar qəbul etdilər. Bu qərarlar həm hüquqi sənəd, həm də ədalətin bərpası istiqamətində atılmış mühüm siyasi addımlar idi. “Xocalıya ədalət!” şüarı artıq yalnız Azərbaycanın deyil, beynəlxalq vicdanın çağırışına çevrilmişdi. Amma tarix yalnız tanıma ilə bitmir. 2020-ci ildə əldə olunan tarixi Zəfər Azərbaycan xalqının iradəsinin sarsılmaz olduğunu göstərdi. Bu Zəfər təkcə hərbi qələbə deyildi – Xocalıda şəhid olanların ruhuna verilmiş cavab, həsrət qalan torpaqların qayıdışı və milli qürurun bərpası idi.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Xocalıya səfərləri bu qayıdışın ən təsirli və rəmzi məqamlarını təşkil etdi. Prezidentin bu torpağa ayaq basması, üçrəngli bayrağımızın ucaldılması, bərpa və quruculuq işlərinə start verməsi yalnız rəmzi hərəkətlər deyil – bu, milli iradənin və dövlət siyasətinin qətiyyətli təzahürüdür.

Xocalıda yollar çəkilir, evlər tikilir, sosial obyektlər, məktəblər və xəstəxanalar yenidən qurulur. Dağıdılmış şəhərlər yenidən dirçəlir, həyat qayıdır. Bu quruculuq prosesləri təkcə fiziki bərpa deyil – həm də milli yaddaşın, tarixi ədalətin və xalqın qürurunun bərpasıdır.

“Xocalıya ədalət!” çağırışı indi həm hüquqi, həm də fiziki bərpa ilə tamamlanır. Dünya artıq Xocalının faciəsini bilir, Azərbaycan isə bu torpaqda qələbəni və dirçəlişi yaşadır. Bu həm də gələcək nəsillərə mesajdır: ədalət gecikə bilər, amma itmir, xalqın iradəsi sarsılmazdır, vətən qorunur, qurulur və əbədi yaşayır.

Xocalı artıq yalnız keçmişin faciəsi deyil. O, qələbənin, quruculuğun, dirçəlişin və milli həmrəyliyin simvoludur. Tarix bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan xalqı unutmur, itirmir və hər zaman qalib gəlir.