Yaxın Şərqdə formalaşan yeni hərbi-siyasi mənzərədə hədəfin birbaşa İran olduğu artıq gizlədilmir.

Böyük Britaniyanın Qətər üzərindən Bəsrə körfəzinə “Eurofighter Tayfun” qırıcıları göndərməsi və ABŞ prezidenti Donald Trampın Amerika təyyarədaşıyan zərbə qruplarının İran istiqamətinə yönəldildiyini açıq şəkildə bəyan etməsi bölgəni real müharibə fazasına yaxınlaşdırır.

Londonun Qətərlə strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində hava qüvvələrini Körfəzə çıxarması ilk baxışda müdafiə xarakterli addım kimi təqdim edilsə də, paralel şəkildə Vaşinqtondan gələn açıqlamalar göstərir ki, Qərb bu dəfə vəziyyəti yalnız izləmək niyyətində deyil. Trampın sözlərinə görə, ABŞ donanmasının hərəkətə keçməsinin əsas səbəbi İran rəhbərliyinin Vaşinqtona verdiyi öhdəlikləri pozmasıdır. Xüsusilə yanvarın əvvəlində İran daxilində baş verən iğtişaşlardan sonra edamların dayandırılacağına dair verilən vədin pozulması ABŞ-da səbir limitinin tükəndiyi kimi dəyərləndirilir.

Eyni zamanda prosesin ikinci və daha təhlükəli tərəfi də formalaşır. Məlumatlara görə, Tehran da mümkün hərbi toqquşmaya hazırlıq mərhələsinə keçib. İran tərəfi hava hücumundan müdafiə sistemlərini aktiv vəziyyətə gətirir, Körfəz və region ölkələrindəki proksi qüvvələrinə “hazırlıq” siqnalları göndərilir, eləcə də İsrail və ABŞ hədəflərinə qarşı cavab ssenariləri müzakirə olunur. Bu isə qarşıdurmanın təkcə birtərəfli təzyiq yox, qarşılıqlı hərbi hazırlıq mərhələsinə daxil olduğunu göstərir.

Hərbi analitiklər qeyd edirlər ki, ABŞ təyyarədaşıyanlarının, Britaniya qırıcı eskadrilyalarının və paralel olaraq İranın cavab mexanizmlərini işə salmasının eyni vaxta düşməsi prosesin artıq “nə olacaq?” sualından “nə zaman olacaq?” mərhələsinə keçdiyini göstərir. Bu dəfə fərq ondadır ki, tərəflər əvvəlcədən mümkün eskalasiyaya hazırlaşır və hərəkətlər planlı və koordinasiyalı xarakter alır.

Beləliklə, Yaxın Şərqdə yaranan vəziyyət təsadüfi gərginlik deyil, birbaşa İranı hədəfə alan və İranın da cavab verməyə hazırlaşdığı çoxqatlı hərbi-siyasi prosesdir. Müşahidəçilərin fikrincə, bölgə artıq ehtimal yox, reallıqla ölçülən müharibə riskinin içindədir və qarşıdakı günlərdə hər bir hərəkət vəziyyəti ya diplomatik çıxışa, ya da açıq toqquşmaya aparıb çıxara bilər.