“Əsrin müqaviləsi” nin həyata keçirilməsinə başlanan vaxtdan Azərbaycan iqtisadiyyatının bütün sahələrində dönüş yarandı və nəhəng layihələrin həyata keçirilməsinə başlandı. Birinci növbədə, 1995-ci ildə ilkin neft hasilatı çərçivəsində Çıraq-1 özülü dünya standartlarına uyğun olaraq bərpa edildi. 1997-ci ildə Çıraq yatağından neft hasilatına başlandı. 1997-ci ildə simal istiqamətində Bakı-Novorossiysk neft kəməri bərpa və inşa edildi. 1999-cu ildə Qərb istiqamətində Bakı-Supsa neft boru kəməri istifadəyə verildi. 2006-cı ilin iyulun 13-də Türkiyənin Ceyhan şəhərində XXI əsrin ən böyük enerji layihələrindən biri olan Heydər Əliyev adına Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac boru kəmərinin təntənəli açlış mərasimi keçirilmişdi. Bu kəmərin texniki-iqtisadi əhəmiyyətindən başqa, onun siyasi rolu da böyükdür. Belə ki, bu neft kəməri dünya dövlətləri ilə Azərbaycanın yeni münasibətlərinin, dünya xalqları ilə Azərbaycan xalqının əlaqələrinin genişləndirilməsinə təkan vermiş, Azərbaycanın xarici siyasətinin güclənməsinə və inkişaf etməsinə şərait yaratmışdır. Daha sonra Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri istifadəyə verildi. Hazırda Avropada ən böyük infrastruktur layihələrindən biri olan Cənub Qaz Dəhlizinin tikintisi sürətlə gedir. Dörd layihədən ibarət olan bu meqalayihə artıq son mərhələdədir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev təməli ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş nefr strategiyası uğurla inkişaf etdirir. 2003-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildikdən sonra cənab İlham Əliyev bu sahəyə xüsusi diqqət ayırmış və bu sahənin inkişafına dair müvafiq Fərman və Sərəncamlar imzalamışdır.
Bu günlər keçirilməkdə olan 28-ci Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz Sərgisi ölkəmizdə bu sahənin inkişaf yoluna nəzər salmağa imkan verməklə yanaşı, beynəlxalq aləmdə Azərbaycana münasibətin nə qədər dəyişdiyini, 30 il ərzində həyata keçirilən strategiyanın uğurlu fəaliyyətini sərgiləmiş olur.
Tədbirin açılış mərasimində iştirak edən cənab Prezident İlham Əliyev
demişdir: “30 ildir - 1994-cü ildən etibarən Xəzər neft-qaz sərgisi Azərbaycana öz potensialını beynəlxalq investorlara təqdim etməyə imkan yaradır. Biz 1994-cü ildə neft strategiyamızın - Ulu Öndər Heydər Əliyevin neft strategiyasının astanasındaydıq. Bu il biz müasir Azərbaycanın yaradıcısı Ulu Öndərin 100 yaşını qeyd edirik. 1994-cü ildə ilk neft-qaz sərgisi keçirildi və həmin il məhz “Əsrin müqaviləsi” imzalandı ki, o, ölkəmizdə vəziyyəti kökündən dəyişdi, sərmayələr cəlb edildi, geniş iqtisadi sabitlik təmin olundu və əlbəttə ki, Azərbaycanın firavan gələcəyinin təməli qoyuldu.
1994-cü ildə Birinci Qarabağ müharibəsi başa çatdı, atəşkəs imzalandı və ondan bir neçə ay sonra “Əsrin müqaviləsi” imzalandı. Yəni, o zaman Azərbaycan olduqca riskli bir məkan sayılırdı, müstəqilliyini yeni əldə etmişdi, müstəqilliyimizin 3 yaşı var idi və əlbəttə ki, bir çox insan Azərbaycan haqqında məlumata malik deyildi, ölkəmizin harada yerləşdiyini bilmirdi və ölkəmiz keçid dövründə idi, sovet sistemindən bazar iqtisadiyyatına keçid dövrünü yaşayırdı. Bununla yanaşı, ərazilərimizin işğalı, bir milyondan artıq qaçqın-köçkün, vətəndaş qarşıdurması – bütün bunlar, əlbəttə ki, sərmayəçiləri bir növ qorxudurdu. Ona görə də bir çox səylər tələb edildi ki, biz tərəfdaşlarımızı buraya dəvət edə bilək. Məsələn, bizim BP kimi 30 illik tərəfdaşımızı və ilk konsorsiumun ovaxtkı üzvlərini də buraya dəvət etmək üçün olduqca böyük səylər lazım oldu. Bizim neft kəmərlərimiz yox idi, infrastrukturumuz yox idi, hətta ölkədə mülki infrastruktur da geridə qalmışdı. Ona görə də 1994-cü ildə “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması yeganə addım idi ki, o, Azərbaycana dayanıqlı inkişaf, iqtisadi müstəqillik və bunun nəticəsində də siyasi müstəqillik gətirdi.”
Məhz bu müqavilənin vaxtında imzalanması üçün mübarizə aparan, Azərbaycanın gələcək inkişafının təməlini qoyan Ulu öndər Heydər Əliyevin uzaqgörənliyi və onun layiqli varisi İlham Əliyevin bu strategiyanı uğurla həyata keçirməsi nəticəsində bu gün Azərbaycan iqtisadi cəhətdən azad ölkələrdən biridir.
Bu gün biz dünyaya enerji ixrac edirik. Halbuki 30 il bundan əvvəl enerji çatışmazlığından əziyyət çəkirdik. İndi isə enerji sahəsində ən mötəbər tədbirlər məhz bakıda keçirilir. ABŞ Prezidenti Co Bayden və Böyük Britaniyanın Baş naziri Sunakın tədbirə göndərməsi hər iki ölkənin bizim tə\şəbbüsləri və layihələri dəstəklədiyini göstərir. Ölkəmizin beynəlxalq statusunu artıran önəmli amillərdən biri də Avropa İttifaqının liderlərinin Azərbaycanı etibarlı tərəfdaş və ümumavropa qaz təchizatçısı adlandırmasıdır.
Qaz kəmərlərinin şaxələndirilməsi sahəsində görülən işləri yüksək qiymətləndirən cənab prezident İlham Əliyev demişdir: “Əhəmiyyətli tədbirlərdən biri Yunanıstan-Bolqarıstan interkonnektorunun açılışıdır. Bunun nəticəsində artıq Azərbaycan Bolqarıstana da qaz nəql edəcək. Bolqarıstan vasitəsilə digər ölkələrə də qazın nəqli imkanlarını nəzərdən keçiririk və tezliklə qonşu ölkələrə də bizim qazımız nəql ediləcək. Rumıniya artıq bu əməkdaşlıq formatının üzvüdür. Bu ilin sonuna qədər qazımız Macarıstana və Serbiyaya nəql ediləcək. Bununla da bizim qaz ixracımızın coğrafiyası genişlənəcəkdir.”
Azərbaycan, Bolqarıstan, Macarıstan, Rumıniya və Slovakiyanın daxil olduğu “Həmrəylik halqası” layihəsinin həyata keçirilməsi əlavə interkonnektorlar inşa edilməsinə və nəticədə Avropanın qazla təchizatına səbəb olacaqdır.
Bərpaolunan enerji layihələrinin zərurətini vurğulayan cənab Prezident qeyd etmişdir ki, “Azərbaycanın nəhəng bərpaolunan enerji potensialı var. Onun artıq ilkin hesablaması aparılıb, 157 qiqavat həcm yalnız Xəzər dənizində var. Quruda isə bizim potensialımız çox böyükdür. Beynəlxalq investorlarla imzalanmış iki müqavilə növbəti bir il, ya da il yarım ərzində 500 meqavata yaxın “yaşıl enerji” əldə etməyə imkan verəcək.”
Bu gün ölkəmizin beynəlxalq əhəmiyyətli layihələrdə tutduğu mövqe istər-istəməz Azərbaycana olan münasibətlərə yenidən baxmağı tələb edir və ölkə başçısının həyata keçirdiyi strategiya nəticəsində bu baxış müsbətə doğru dəyişməkdədir. Bu artıq özünü siyasi və iqtisadi sferada göstərməkdə, ölkəmizin mövqeləri möhkəmlənməkdədir.

Rüstəm Nağıyev,
YAP gədəbəy rayon təşkilatının sədri