2 saylı qadın məsləhətxanasının direktoru,
Yeganə Babayeva

2024-cü il 26 fevral tarixində Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi ilk dəfə olaraq artıq işğaldan azad olunmuş Xocalı şəhərində anıldı. Bu tarixi an, həm də Azərbaycan xalqının azadlıq və ədalət uğrunda uzun illər apardığı mübarizənin nəticəsi kimi yaddaşlarda qalacaqdır. Həmin gün ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyev Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorialının təməlini qoydu, bu, eyni zamanda ölkənin dövlətçilik tarixində yeni mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər.

Dövlət başçımızın Xocalıda keçirdiyi görüş zamanı xüsusi olaraq vurğuladı ki, memorial kompleksin layihəsi artıq uzun illər öncə hazırlanmışdı. Hətta Bakıda, Xocalı soyqırımı abidəsinin yanında yer də seçilmişdi. Lakin cənab Prezident İlham Əliyevin uzaqgörənliyi bu layihənin icrasını hər dəfə təxirə salırdı. O bilirdi ki, zaman gələcək və Azərbaycan öz torpaqlarına mütləq qayıdacaq. Bu strateji yanaşma, dövlətimizin milli maraqlarını qorumaqda göstərilən məsuliyyət və səbirin nümunəsidir.

Cənab Prezident 2003-2020-ci illər ərzində ölkənin bütün potensialını Xocalı və digər işğal altında olan torpaqların azadlığına yönəltmişdi. Bu müddət ərzində Azərbaycanın siyasi, hərbi və iqtisadi imkanları sistemli şəkildə hazırlıq işlərinə sərf olundu. 2020-ci ilin sentyabr-noyabr aylarında aparılan Vətən müharibəsi, məhz bu uzunmüddətli hazırlığın möhtəşəm nəticəsi oldu və Azərbaycanın 30 il işğal altında qalmış torpaqlarının böyük hissəsi azad edildi.

Azərbaycanın dünyaya ünvanladığı “Xocalıya ədalət!” çağırışı uzun illər cavabsız qaldı. Təəssüf ki, bu qanlı faciəni soyqırımı kimi tanıyan böyük dövlətlərin sayı hələ də kifayət qədər deyil. Həmçinin əksər beynəlxalq təşkilatlar da bu faciəyə biganə qaldılar. Buna baxmayaraq, Azərbaycan dövləti, ictimai təşkilatlar və xaricdə yaşayan soydaşlarımız Xocalı soyqırımını dünyaya tanıtmaq üçün böyük səylər göstərdilər.

Xocalı soyqırımının beynəlxalq səviyyədə tanıdılması istiqamətində Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyəti xüsusi qeyd olunmalıdır. Fondun xətti ilə geniş vüsət almış “Xocalıya ədalət!” kampaniyası çərçivəsində dünyanın müxtəlif ölkələrində tədbirlər, təqdimatlar, kitab nəşrləri və sərgilər təşkil edilmişdir. Bu təşəbbüslər, Azərbaycanın haqq səsini dünyaya çatdırmaqda önəmli rol oynamışdır.

O illərdə də, bu gün də ermənilərin xarici ölkələrdə olan riyakar himayədarları qanlı faciəni törətmiş cinayətkarların cəzasız qalması üçün əlindən gələni edirlər. Lakin Azərbaycan dövlətinin gücü və xalqın iradəsi nəticəsində ədalət bərpa olunmalı idi. Bu ədalətə nail olmaq üçün Azərbaycan xalqı uzun illər səbr və zəhmət sərf etdi.

İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində azad edilmiş torpaqların bərpası və infrastrukturun qurulması da mühüm mərhələ oldu. 30 il işğal altında qalan torpaqlarımızın böyük hissəsi düşməndən təmizlənmiş, Azərbaycanın dövlət suverenliyi tam bərpa edilmişdir. Bu hadisə Azərbaycan tarixində əbədi iz qoydu və gələcək nəsillər üçün örnək oldu.

Möhtərəm dövlət başçımız çıxışında bir daha vurğuladı ki, Xocalısız, Xankəndisiz Azərbaycanın qələbəsi tam sayıla bilməzdi. Çünki Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının qəlbində dərin yaralar açmışdır. Bu şəhər azad olunmadan, xalqın mənəvi qələbəsi tamamlanmış hesab edilə bilməzdi.

2023-cü il oktyabrın 15-də Azərbaycan Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyev Xocalıda Azərbaycan Bayrağını qaldırdı. Bu an, həm də erməni faşizminin və separatizminin Azərbaycan torpaqlarında bundan sonra baş qaldıra bilməyəcəyinə dair bütün dünyaya göndərilən simvolik bir mesaj idi.

Xocalının azad olunması yalnız torpaqların geri qaytarılması deyil, həm də xalqın milli ruhunun dirçəlməsi, ədalət və haqqın bərpası deməkdir. Bu hadisə, Azərbaycan dövlətinin gücünü və xalqın birlik və iradəsini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

2024-cü ildən etibarən Xocalı sakinləri mərhələli şəkildə öz doğma torpaqlarına qayıdırlar. Bu qayıdış yalnız fiziki deyil, həm də mənəvi bir dirçəlişdir. Hər bir ailə, öz evinə, torpağına və tarixi irsinə qovuşmaqla Azərbaycan xalqının əbədi iradəsini simvolizə edir.

Azad olunmuş Xocalıda infrastrukturların bərpası, məktəblərin, xəstəxanaların və ictimai binaların tikilməsi prosesləri sürətlə aparılır. Dövlət, vətəndaşlarının rahat və təhlükəsiz yaşamını təmin etmək üçün bütün imkanlarını səfərbər etmişdir.

Xocalının yenidən qurulması və sakinlərin qayıdışı həm də regionun iqtisadi inkişafına müsbət təsir göstərir. Əkinçilik, heyvandarlıq və kiçik sənaye müəssisələrinin qurulması bölgədə iş yerlərinin yaradılmasına səbəb olur və sosial rifahın yüksəlməsinə gətirib çıxarır.

Azərbaycanın milli-mənəvi irsi və tarixi yaddaşı qorunur, eyni zamanda yeni nəsillər üçün Xocalının faciəsi və qələbəsi haqqında dərs vəsaiti kimi əhəmiyyətli nümunələr yaradılır. Bu, həm də gələcəkdə belə faciələrin təkrar olunmaması üçün önəmli bir addımdır.

Xocalı Soyqırımı Memorialı, həm əziz xatirələrin yad edildiyi, həm də gələcək nəsillərə azadlıq, birlik və ədalət ideallarını aşılayan bir məkana çevriləcəkdir. Bu abidə yalnız Xocalı üçün deyil, bütün Azərbaycan üçün milli qürur mənbəyidir.

Beləliklə, 2026-cı ildə artıq Xocalı sakinləri mərhələli şəkildə öz doğma torpaqlarına qayıdır, şəhər yenidən həyatla dolur və Azərbaycan xalqının əzmi, birliyi və vətənpərvərliyi bütün dünyaya nümunə olur. Xocalının azad olunması Azərbaycan dövlətinin gücünü və xalqın ədalət uğrunda mübarizəsini əbədiləşdirir.