Nurlana Həsənova: “Xocalı - Azad Torpaqlara Qayıdışın və Ədalətin Tarixi Anı” [xfgiven_qirmizi] [xfvalue_qirmizi] [/xfgiven_qirmizi]
Tibb üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Tibb Universitetinin I mamalıq-ginekologiya kafedrasının assistenti Nurlana Həsənova - 2024-cü il 26 fevral tarixində ilk dəfə olaraq Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi artıq işğaldan azad olunmuş Xocalı şəhərində anıldı. Bu tarixi gün Azərbaycan xalqı üçün yalnız bir xatirə günü deyil, həm də 30 illik əzab və səbrin nəticəsi olaraq doğma torpaqlarımıza qayıdışın rəmzi oldu. Həmin gün ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyev Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorialının təməlini qoydu. Bu, Azərbaycan xalqının milli yaddaşının qorunması, haqqın bərpası və gələcək nəsillərə vətən sevgisinin ötürülməsi baxımından əvəzsiz əhəmiyyət daşıyır.
Möhtərəm Prezidentin rayon ictimaiyyəti ilə görüşündə xüsusilə vurğulandı ki, Xocalı Soyqırımı Memorialının layihəsi uzun illər əvvəl hazır idi. Lakin onun inşası hər dəfə təxirə salınmışdı. Bunun səbəbi yalnız dövlət başçısının uzaqgörənliyi və strateji düşüncəsi idi. Cənab Prezident İlham Əliyev bilirdi ki, zaman gələcək, və Azərbaycan öz torpaqlarına qayıdacaq. Bu səbəbdən layihənin icrasını yalnız torpaqların tam azad olunmasından sonra həyata keçirmək qərarına gəldi.
2003-2020-ci illər ərzində ölkənin bütün potensialının bu məqsədə yönəldilməsi Azərbaycan dövlətinin strateji vizyonunu göstərir. Cənab Prezident bütün fəaliyyətini və diqqətini Xocalı və digər işğal altında olan torpaqların azad olunmasına yönəltmişdi. Bu illər ərzində aparılan hazırlıq işləri, diplomatik səylər və hərbi strategiyalar 2020-ci ilin sentyabr-noyabr aylarında baş tutan Vətən müharibəsi zamanı öz möhtəşəm nəticəsini verdi.
Azərbaycanın dünyaya ünvanladığı “Xocalıya ədalət!” çağırışı uzun illər cavabsız qaldı. Təəssüf ki, böyük dövlətlər və əksər beynəlxalq təşkilatlar bu qanlı faciəyə laqeyd yanaşdılar. Lakin Azərbaycan dövləti, ictimai təşkilatlar və xaricdə yaşayan soydaşlarımız Xocalı soyqırımının dünya ictimaiyyətinə çatdırılması üçün yorulmadan çalışdılar. Bu səylər sayəsində bu gün 18 ölkə Xocalı soyqırımını tanıyır, lakin hələ də böyük dövlətlərin əksəriyyəti və bir sıra beynəlxalq qurumlar öz münasibətini açıqlamayıb.
Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyəti bu istiqamətdə xüsusi qeyd olunmalıdır. “Xocalıya ədalət!” kampaniyası çərçivəsində dünyanın müxtəlif ölkələrində geniş tədbirlər, sərgilər və təqdimatlar təşkil edilmiş, kitablar və məqalələr dərc olunmuşdur. Bu kampaniya sayəsində Xocalı faciəsi təkcə Azərbaycanda deyil, dünya ictimaiyyətinə də çatdırıldı, soyqırımın unudulmaması üçün möhkəm əsas yaradıldı.
Lakin, ermənilərin xarici ölkələrdəki riyakar himayədarları hər zaman bu faciəni törədən cinayətkarların cəzasız qalması üçün əlindən gələni etmişdir. Onların səylərinə baxmayaraq, Azərbaycan öz əzəməti və gücü ilə ədaləti bərpa etməli oldu. Bu, yalnız hərbi və diplomatik zəfər deyil, həm də milli qürur və haqqın bərpasının simvoludur.
İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində 30 il işğal altında qalan torpaqlarımızın böyük hissəsi azad edildi. Xocalı və digər strateji ərazilərin işğaldan azad olunması yalnız ərazi bütövlüyümüzü bərpa etmədi, həm də Azərbaycanın milli kimliyi və tarixi yaddaşı üçün əvəzsiz əhəmiyyət kəsb etdi. Bu müharibə 17 illik hazırlıq işlərinin, diplomatik səylərin və xalqın iradəsinin möhtəşəm nəticəsi oldu.
Möhtərəm Prezident çıxışında bir daha qeyd etdi ki, Xocalısız və Xankəndisiz Azərbaycanın qələbəsi tam sayıla bilməzdi. Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının qəlbində dərin yaralar açmışdı. Bu şəhərin azad olunması olmadan, xalqın qələbə hissi tamamlanmazdı. Bu səbəbdən Xocalının azad olunması həm strateji, həm də mənəvi baxımdan prioritet idi.
2023-cü il oktyabrın 15-də Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyev Xocalıda Azərbaycan Bayrağını ucaltdı. Bu, yalnız rəmzi bir hərəkət deyil, həm də erməni faşizminin və separatizminin Azərbaycan torpaqlarında bir daha baş qaldıra bilməyəcəyinə dair bütün dünyaya göndərilən güclü mesaj oldu.
Xocalı sakinləri artıq öz doğma torpaqlarına mərhələli şəkildə qayıdırlar. Bu qayıdış yalnız fiziki geri dönüş deyil, həm də mədəni və tarixi bir dirçəlişdir. İnsanlar öz evlərinə, məhəllələrinə və tarixi yerlərinə dönür, eyni zamanda faciənin izlərini unutmadan gələcək nəsillərə ötürürlər.
Şəhərin bərpası və infrastrukturu dövlət tərəfindən xüsusi diqqətlə həyata keçirilir. Məktəblər, xəstəxanalar, yollar və kommunal xidmətlər yenidən qurulur. Bu, yalnız fiziki bərpa deyil, həm də insanların gündəlik həyatını normal qaydasına qaytarmaq məqsədini daşıyır.
Xocalıya qayıdan ailələr üçün sosial proqramlar və iqtisadi dəstək tədbirləri həyata keçirilir. Dövlət tərəfindən evlərin tikintisi, iş yerlərinin yaradılması və kiçik sahibkarlığın dəstəklənməsi sakinlərin burada rahat yaşamasını təmin edir. Bu tədbirlər həm də gələcək nəsillər üçün dayanıqlı inkişafın əsasını qoyur.
Xocalı Soyqırımı Memorialı həm milli yaddaşın qorunması, həm də gələcək nəsillərə vətən sevgisinin ötürülməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Memorial yalnız bir bina deyil, həm də xalqın ağrı və qürurunun simvoludur. Burada hər daş, hər simvol faciənin unudulmamasını təmin edir və azadlıq üçün mübarizənin rəmzi olur.
Azərbaycanın bu günkü uğurları həm diplomatiya, həm hərbi güc, həm də xalqın birliyi sayəsində mümkün olub. Xocalı və digər işğaldan azad edilmiş bölgələrdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və inkişaf proqramları Azərbaycanın strateji düşüncəsinin və dövlət idarəçiliyinin parlaq nümunəsidir.
Bu tarixi anlar göstərir ki, Xocalıya qayıdış yalnız torpaqların bərpası deyil, həm də xalqın qələbə və ədalət hissinin bərpasıdır. Hər bir sakin, hər bir daş, hər bir küçə Azərbaycan tarixində yeni bir səhifə açır və xalqın azadlıq yolunda göstərdiyi iradənin simvolu olur.
Beləliklə, Xocalı yalnız fiziki olaraq geri qaytarılmadı, həm də milli yaddaş və mənəvi qələbənin rəmzi olaraq Azərbaycan xalqının qəlbində əbədi iz qoydu. Bu qayıdış, azadlıq və ədalət yolunda atılan hər bir addım gələcək nəsillər üçün örnək və ilham mənbəyidir.
